AQShdagi ayrim buva-buvilar nabiralarini AI yaratgan bolalar kitoblariga kiritishga qiziqmoqda. Bu esa bolalarning ota-onalarida kuchli norozilik uyg‘otib, hatto oilaviy nizolarga sabab bo‘lmoqda.
“Wired” jurnali mahalliy vaqt bilan 29-iyul kuni xabar berishicha, AQShning turli hududlarida ko‘plab ota-onalar farzandlarining buva-buvisidan AI yordamida tayyorlangan bolalar kitoblarini ola boshlagan. Buva-buvilar dastlab nabiralariga o‘ziga xos sovg‘a tayyorlamoqchi bo‘lgan, biroq natija ko‘pincha teskari bo‘lgan.
Buva-buvilar nazarida nabiralari bosh qahramon bo‘lgan rasmli kitobni AI yordamida tayyorlash “yangicha va yoqimli”. Biroq bolalarning ota-onalari bunga qo‘shilmasligi mumkin, ayniqsa farzandlarining suratlari va shaxsini aniqlashga imkon beradigan ma’lumotlarini AI platformasiga topshirishni qabul qila olmaydi.
Bir ota-ona Reddit’dagi postida qattiq shikoyat qildi. U bir necha bor aniq qarshi ekanini bildirgan bo‘lsa-da, onasi to‘xtamagan. “Men AI yaratgan san’atni qo‘llab-quvvatlamasligimni behisob marta aytdim va qat’iy chegara belgiladim: bizning hech qanday suratimizni AI’ga kiritish mutlaqo mumkin emas, shuningdek, shaxsimizni aniqlashga imkon beradigan ma’lumotlardan hech qanday tarzda foydalanish ham mumkin emas. Ammo u baribir men va farzandim o‘rtasidagi munosabatlarga asoslanib hikoyalar to‘qidi, qahramonlarni farzandimga juda o‘xshatib yaratdi, hatto oila a’zolarimizning ismlaridan foydalandi, qahramonlar bizni ifodalashi va farzandim ‘hikoyada o‘z oilasini ko‘rishi’ uchun shunday qildi.”
AI yordamida tayyorlanadigan shaxsiylashtirilgan bolalar kitoblari atrofida biznes ham rivojlana boshladi. Imagitime, StoryWonderBook va Childbook.ai kabi platformalar tayyorlash jarayonini nihoyatda soddalashtirgan: foydalanuvchi faqat bola haqidagi ma’lumotlarni taqdim etadi, shundan so‘ng bola AI to‘qigan hikoyaga bevosita kiritiladi.
Biroq bolalar o‘zlariga atalgan “maxsus hikoya”lardan unchalik ta’sirlanmayotganga o‘xshaydi. 7 va 3 yoshli farzandlari bor bir ota “Wired” jurnaliga yaqinlari sovg‘a qilgan AI yordamida shaxsiylashtirilgan bolalar kitoblari ikki farzandiga faqat “zerikarli” tuyulganini aytdi. “Hikoya juda uzun va ezma. Uni bir marta o‘qiganimizdan keyin ikki farzandim ham: ‘Bo‘ldi, yaxshisi “Kichik ko‘k yuk mashinasi”ni o‘qiylik’, dedi.”
Izoh: “Kichik ko‘k yuk mashinasi” — Elis Shertl yozgan bestseller bolalar kitoblari turkumi.
Makkuori universiteti tadqiqotchisi Xu Daoji (fonetik tarjima) “AI bolalar kitoblari to‘lqini”ni maxsus tahlil qilgan. Uning fikricha, bolalarning AI kitoblariga befarq munosabatda bo‘lishi ajablanarli emas. “Hikoyada o‘z ismi yoki qiyofasi paydo bo‘lgani uchungina bola bolalar kitobini sevib qolmaydi. Bolalarni aslida hikoyaning o‘zi, ya’ni yetarlicha qiziqarli ekani jalb qiladi. Inson mualliflari yozgan bolalar kitoblari bilan taqqoslaganda, AI yaratgan kitoblarda ko‘pincha yumor bo‘lmaydi, esda qolarli qahramonlar yetishmaydi va hikoyani rivojlantiradigan dramatik keskinlik ham kam bo‘ladi.”
Bolalar kitoblari mazmunining zerikarliligidan ham xavotirlirog‘i — bolalar shaxsiy hayotidan noto‘g‘ri foydalanish ehtimoli. Xu Daojining ta’kidlashicha, AI platformalarining “bolalar suratlari”dan qanday foydalanishi va ularni qanday saqlashi shaffof emas: suratlar uchinchi tomonlarga ulashilishi yoki AI modellarini o‘qitish uchun ishlatilishi mumkin.