Reuters xabariga ko‘ra, AQSh seshanba kuni mahalliy vaqt bilan G20 aʼzolarini sunʼiy intellektni tartibga solishda yanada ehtiyotkor va vazmin bo‘lishga, AI uchun ortiqcha yangi qoidalar ishlab chiqmaslikka chaqirdi. Bu daʼvat AQShning Shimoliy Karolina shtatida o‘tkazilgan, unda bir nechta texnologiya gigantlari vakillari hamda turli mamlakatlar savdo vazirlari qatnashgan yig‘ilishda bildirildi.
AQShning pozitsiyasi dunyodagi eng yirik AI kompaniyalarining qarashlariga katta darajada mos keladi va bu kompaniyalarning deyarli barchasi AQShdan. Ular dunyo mamlakatlari tez surʼatlar bilan o‘sayotgan AI biznesini kamroq tartibga solishini yoki hech bo‘lmaganda tegishli qoidalarni ishlab chiqish jarayoniga taʼsir ko‘rsatish imkoniga ega bo‘lishni istaydi.
AI kompaniyalari uchun hukumat tomonidan joriy etiladigan majburiy tartibga solish talablari daromadlilikka taʼsir qilishi mumkin. Agar yangi qoidalar yangi modellarni chiqarish surʼatini sekinlashtirsa yoki kompaniyalarni xavfsizlik muammolariga javoban mahsulotlarining ishlash usulini o‘zgartirishga majbur qilsa, bu xarajatlarni oshirib, biznes rivojiga taʼsir ko‘rsatishi mumkin.
Ikki kunlik yig‘ilishning hamraisi bo‘lgan AQSh texnologiya maslahatchisi Maykl Kratsios mamlakatlar “Karolina tamoyillari”ni (Carolina Principles) qabul qilishini istashini bildirdi.
Kratsios seshanba kuni ertalab G20 rasmiylariga qilgan nutqida ushbu tamoyilni imzolagan mamlakatlar AI uchun mutlaqo yangi tartibga solish tizimlarini maxsus yaratishdan tiyilishga, buning o‘rniga ushbu texnologiya bilan bog‘liq “yangi turdagi” vaziyatlar uchun qoidalar ishlab chiqishga eʼtibor qaratishga rozi bo‘lishini aytdi.
Kratsios o‘sha kuni ertalabgi nutqida shunday dedi: “Siyosat ishlab chiquvchilarga har bir innovatsiyani alohida ko‘rib chiqish shart emas, shuningdek, har bir yangi texnologiyani misli ko‘rilmagan siyosiy muammo sifatida ko‘rmasliklari kerak.”
AI sanoati gigantlari bir joyga to‘plandi
Anthropic hammuassisi Tom Braun chorshanba kuni yig‘ilish ishtirokchilariga nutq so‘zlashi rejalashtirilganini kompaniya vakili tasdiqladi.
Google DeepMind bosh direktori Demis Hassabis, Meta bosh direktori Mark Sukerberg va SpaceX bosh direktori Ilon Mask esa seshanba kuni ishtirokchilarga videomuloqot orqali murojaat qildi.
Hassabis G20 rasmiylarini AI tizimlari uchun xavfsizlik sinovlari mexanizmini yaratishga chaqirdi.
Sukerberg mamlakatlar ochiq og‘irlikli (open-weight) AI modellarini cheklamasligi kerakligini aytdi. Ochiq og‘irlikli model deb modelning ayrim asosiy elementlari ommaga ochiq taqdim etilishi mumkin bo‘lgan AI tizimiga aytiladi.
So‘nggi haftalarda Sukerberg Metani ochiq og‘irlikli AI modellari sohasida yetakchi kompaniyaga aylantirishga urinib kelmoqda. Agar mamlakatlar bunday modellarga ko‘proq cheklovlar joriy etsa, bu Metaning ushbu sohadagi rivojlanish rejalariga taʼsir qilishi mumkin.
Mask esa Yevropa Ittifoqining texnologiyalarni tartibga solish siyosatini tanqid qilib, YI qoidalari “kompaniyalar taraqqiyotiga to‘sqinlik qilayotganini” aytdi. Shuningdek, u Xitoydan tashqari mamlakatlarni maʼlumotlar markazlarining tobora ortib borayotgan elektr energiyasiga bo‘lgan ehtiyojini qondirish uchun yangi energiya manbalarini ishlab chiqishni tezlashtirishga chaqirdi.
AI maʼlumotlar markazlarini qurish jadal kengayayotgan bir paytda, ular atrofidagi bahslar AQSh siyosatidagi muhim masalaga aylandi. 2026-yilgi AQSh oraliq saylovlari yaqinlashar ekan, maʼlumotlar markazlari loyihalarining rivojlanishi saylovchilarning nomzodlarga munosabatiga taʼsir ko‘rsatmoqda.
Yaqinda Birlashgan Millatlar Tashkilotining ekspertlar guruhi AI texnologiyasining rivojlanish surʼati ilmiy hamjamiyatning uni tushunish qobiliyati hamda hukumat siyosatining unga moslashish tezligidan oshib ketayotganidan ogohlantirdi.
So‘nggi paytda yuz bergan bir qator voqealar ham AI xavfsizligi borasidagi xavotirlarni kuchaytirdi. Jumladan, nazoratdan chiqqan OpenAI AI agenti hujum uyushtirib, AI kompaniyasi Hugging Face infratuzilmasining buzilishiga sabab bo‘ldi.
AI agenti inson tomonidan kamroq nazorat qilingan holda mustaqil ishlay oladigan dasturdir. Ushbu voqea yetakchi AI kompaniyalari o‘z mahsulotlarini sinovdan o‘tkazish jarayonini yetarlicha nazorat qiladimi, degan xavotirlarni ham keltirib chiqardi.
AQSh Xitoyning tobora kuchayib borayotgan AI salohiyati muammosiga duch kelmoqda
G20 rasmiylari yig‘ilishi global AI sanoatining rivojlanishi va AI boshqaruvi borasidagi bahslar uchun muhim davrga to‘g‘ri keldi. AQSh global AI yetakchiligi uchun kurashar ekan, Xitoyning tobora kuchayib borayotgan raqobat bosimiga ham duch kelmoqda.
Anthropic, OpenAI kabi AQSh AI gigantlarining yopiq modellariga nisbatan Xitoyning ochiq og‘irlikli AI modellari tobora kuchaymoqda, ular o‘rtasidagi imkoniyatlar farqi muntazam qisqarmoqda. Xitoyda ishlab chiqilgan ochiq og‘irlikli modellar AQSh kompaniyalarida ham tobora ko‘proq qo‘llanila boshladi.
Yangi Amerika xavfsizlik markazi (Center for a New American Security) texnologiya va milliy xavfsizlik bo‘yicha tadqiqotchisi Vivek Chilukuri shunday dedi: “Bu AQShning amaldagi hukumatini dunyoning boshqa mamlakatlari muqobil variantlarni izlashga o‘tib ketmasdan, AQSh texnologik ekotizimida qolishini taʼminlashga yanada ko‘proq undamoqda.”
Ushbu yig‘ilish kelgusi bir necha oy ichida AQShning turli shaharlarida o‘tkaziladigan G20 bilan bog‘liq qator uchrashuvlardan biridir. Yakuniy tadbir G20 yetakchilari sammiti sifatida shu yil dekabr oyida Mayamida bo‘lib o‘tadi.
Reuters avvalroq OpenAI bosh direktori Sem Altman va Nvidia bosh direktori Jensen Huang chorshanba kuni AQSh savdo vaziri Xovard Lyutnik bilan birga yig‘ilish delegatlariga alohida nutq so‘zlashini xabar qilgan edi.
Ayni paytda G20 yig‘ilishi o‘tkazilayotgan joy tashqarisida oz sonli namoyishchilar ham to‘plandi. Shimoliy Karolinadan kelgan namoyishchi Jon Montavon Maskning maʼlumotlar markazlarini keng miqyosda qurish haqidagi qarashlariga qarshi chiqdi. Uning fikricha, maʼlumotlar markazlarining o‘sib borayotgan elektr energiyasiga bo‘lgan talabi global isishni yanada kuchaytiradi. U shunday dedi: “Janob Mask, aftidan, ko‘pchiligimiz yashayotgan voqelikdan butunlay uzilib qolgan.”