Xitoy Iste’molchilar assotsiatsiyasi (Iste’molchilar assotsiatsiyasi) shu oy (5 avgust) e’lon qilgan hisobotda AI mijozlarga xizmat ko‘rsatish bo‘yicha shikoyatlar sezilarli darajada ko‘paygani, ayrim platformalarda operator bilan bog‘lanish qiyinlashgani va iste’molchilar buni “bekinmachoq o‘ynash” deb ta’riflayotgani qayd etildi.
Pekin televideniyesining yaqinda o‘tkazgan sinoviga ko‘ra, jurnalist qisqa videolar platformasining mijozlarga xizmat ko‘rsatish telefon raqamiga qo‘ng‘iroq qilganida, AI mijozlarga xizmat ko‘rsatish tizimi operatorlar bandligini bir necha bor ma’lum qilgan. Jurnalist operatorga ulashishni 4 marta so‘raganidan keyingina dastur operator xizmatiga ulashishni boshlagan. Qo‘ng‘iroq qilingandan haqiqiy operator bilan bog‘lanishgacha deyarli 6 daqiqa vaqt ketgan.
Shuningdek, ayrim platformalarning AI mijozlarga xizmat ko‘rsatish tizimlari takroriy javoblar va ko‘p bosqichli yo‘naltirishlar orqali iste’molchilarning operator xizmatiga o‘tishiga to‘sqinlik qilib, muammolarning o‘z vaqtida hal etilmasligiga sabab bo‘lmoqda.
Bundan tashqari, AI mijozlarga xizmat ko‘rsatish tizimlari ba’zan to‘lov tarkibi, chegirma aksiyalari kabi masalalar bo‘yicha aniq va’dalar beradi. Iste’molchilar shu va’dalarga asoslanib xarid qilishga qaror qilganidan so‘ng esa, tadbirkorlar AI javobi kompaniya pozitsiyasini anglatmasligi va algoritm tomonidan yaratilgan kontent yuridik kuchga ega emasligini vaj qilib, majburiyatni bajarishdan bosh tortmoqda. Bu esa nizolarga sabab bo‘lmoqda.
Iste’molchilar assotsiatsiyasi “2026 yilning birinchi yarmida butun mamlakat bo‘yicha iste’molchilar assotsiatsiyalari tomonidan qabul qilingan shikoyatlar tahlili”da ma’lum vaqt davomida AI mijozlarga xizmat ko‘rsatish yoki umumiy maqsadli AI bilan bog‘liq shikoyatlar ko‘payganini ta’kidladi. Iste’molchilar bildirgan muammolar asosan AI mijozlarga xizmat ko‘rsatish tizimlarining haqiqatga to‘g‘ri kelmaydigan va’dalari, operator xizmatiga ulanish qiyinligi va yaratilgan kontentning noto‘g‘riligi bilan bog‘liq.
“Iste’molchilar huquqlarini himoya qilish to‘g‘risida”gi qonunning 20-moddasida tadbirkorlar iste’molchilarga tovar yoki xizmatning sifati, xususiyatlari, foydalanish maqsadi, yaroqlilik muddati va boshqa ma’lumotlarni taqdim etganda, ular haqiqiy va to‘liq bo‘lishi, yolg‘on yoki chalg‘ituvchi reklama qilinmasligi kerakligi belgilangan.
Tadbirkorning o‘zi joriy qilgan AI mijozlarga xizmat ko‘rsatish tizimi mustaqil ravishda fuqarolik-huquqiy javobgarlikni o‘z zimmasiga oluvchi subyekt maqomiga ega bo‘lmasa-da, u tadbirkor tomonidan joriy etilgan va biznes hamda xizmat ko‘rsatish faoliyatida qo‘llanadigan muhim vositadir. Uning chiqargan mazmuni tadbirkor tomonidan taqdim etiladigan xizmatning tarkibiy qismi hisoblanadi. AI mijozlarga xizmat ko‘rsatish tizimini taqdim etuvchi tadbirkorlar bir vaqtning o‘zida operatorga ulanishning ochiq va qulay mexanizmini ham yaratishi kerak.
Bundan tashqari, uchinchi tomonning umumiy maqsadli AI javoblari odatda platforma yoki savdogarning rasmiy va’dasi hisoblanmaydi. Iste’molchilar savdoning muhim masalalarini uchinchi tomonning umumiy maqsadli AI tizimi orqali tekshirganlarida, tadbirkorning rasmiy veb-sayti, rasmiy mijozlarga xizmat ko‘rsatish kanallari yoki boshqa vositalar orqali ma’lumotni albatta qayta tasdiqlashlari kerak. Uchinchi tomon umumiy maqsadli AI javoblariga ko‘r-ko‘rona ishonib, keraksiz moliyaviy yo‘qotishlarga duch kelmaslik lozim.