Bloomberg 4-kuni xabar berishicha, Jahon banki so‘nggi hisobotida rivojlanayotgan iqtisodiyotlarni sun’iy intellektdan davlat boshqaruvi va biznes faoliyatida imkon qadar tezroq foydalanishga, shuningdek, mavjud AI vositalarini mahalliy ehtiyojlarga moslashtirishga chaqirdi.
Jahon banki fikricha, rivojlanayotgan iqtisodiyotlarning boy davlatlar bilan yirik ma’lumot markazlari va katta til modellari bo‘yicha raqobatlashishiga hojat yo‘q. Aksincha, mahalliy sharoitga moslashtirilgan kichik va arzon AI vositalarini joriy etish tibbiy xizmatlar hamda ta’lim sifatini yaxshilashi ehtimoli yuqoriroq.
Rivojlanayotgan iqtisodiyotlar hozirda so‘nggi 30 yildagi eng zaif o‘rtacha o‘sish ko‘rsatkichini boshdan kechirmoqda. Jahon banki AI bu mamlakatlarga yana o‘sish yo‘liga qaytishga yordam berishi mumkinligini ta’kidladi. “AI ishchilarning ishini tortib olgandan ko‘ra, ularga yordamchi bo‘lishi ehtimoli yuqoriroq. AI yordamida uzoq vaqt davomida xizmatlardan foydalana olmagan milliardlab odamlar ilgari qimmat bo‘lgan tibbiy, huquqiy, ta’lim va qishloq xo‘jaligi xizmatlaridan foydalanishi mumkin. Avval amalga oshirish uchun 100 yil kerak bo‘lishi mumkin bo‘lgan yutuqlarga 10 yil ichida erishish ehtimoli bor.”
Generativ AI’ning bandlikka ta’siri bir xil taqsimlanmaydi. IT之家 ma’lumotlariga ko‘ra, yuqori daromadli mamlakatlarda ish o‘rinlarining avtomatlashtirilish xavfi o‘rta va past daromadli mamlakatlardagidan uch baravardan ko‘proq yuqori. Shu bilan birga, AI malakali mutaxassislar tanqisligini yumshatib, o‘qituvchilarga dars tayyorlashda ko‘maklashish, hamshiralarga tibbiy tasvirlarni sharhlashda yordam berish, shuningdek, fermerlarga ekin ekish bo‘yicha qarorlar yuzasidan tavsiyalar berish orqali ish samaradorligini oshirishi mumkin.
Asosiy to‘siq shundaki, ayrim rivojlanayotgan mamlakatlarda internet, elektr energiyasi va AI’dan foydalanish uchun zarur ko‘nikmalar hanuz yetishmaydi. 2024-yil holatiga ko‘ra, Sahroi Kabirdan janubdagi Afrikada qishloq joylardagi har 10 ta maktabdan 3 tasi barqaror elektr ta’minotiga ega emas, 10 yoshli bolalarning 89 foizi esa oddiy matnni o‘qib, tushuna olmaydi.
Jahon banki ogohlantirishicha, infratuzilma, kadrlar, institutlar va moliyalashtirish shartlari yaxshilanmasa, AI rivojlanayotgan iqtisodiyotlar bilan boy davlatlar o‘rtasidagi mehnat unumdorligi tafovutini qisqartirmaydi, aksincha, bu farqning yanada kengayishiga olib kelishi mumkin.
Hisobotda, shuningdek, qo‘ng‘iroq markazlari va dasturiy ta’minot bo‘yicha boshlang‘ich xizmatlar kabi sohalarda ish o‘rinlari qisqarishi, ijtimoiy tengsizlik, kiberjinoyatchilik va xorijiy texnologiyalarga qaramlik esa yanada kuchayishi mumkinligi qayd etildi.