Markaziy radio bugun mehmon uylari AI rasmlaridagi tartibsizlikni fosh qildi.
Bu yozgi ta’til davrida ko‘pchilik ijtimoiy platformalarda “jannatmakon” mehmon uylari rasmlarini ko‘rgan bo‘lsa kerak. E’lonlarda “yangi ochilgan”, “yozgi ta’til paytida bo‘sh joylar bor” deb yozilgan. Biroq ayni bir rasm bugun Qingcheng tog‘ida, ertaga Anjida, indinga esa Changbayshan tog‘ida paydo bo‘lishi mumkin, chunki bu rasm haqiqiy xona suratiga emas, balki AI tomonidan yaratilgan bo‘lishi mumkin.
Eng g‘alati tomoni keyin yuz bergan. Jurnalistlar rasmni ko‘rsatib, tadbirkorlardan xona band qilish mumkinmi, deb so‘raganida, bron qilish sanasini aytishga ulgurmay turib, bir xil javobni olgan: “Hammasi band”, “Yaqinda bo‘sh joy yo‘q”. Shundan so‘ng suhbatdoshi gapni burib, boshqa xonalarni tavsiya qila boshlagan. Demak, rasm soxta, haqiqiy maqsad esa mijoz jalb qilish bo‘lgan.
Bunday rasmlarning bir nechtasi Milliy firibgarlikka qarshi kurash markazi ilovasidagi “AI kontentini aniqlash” funksiyasi orqali tekshirildi. Natijalar barcha suratlarda AI tomonidan yaratilganlik izlari borligini ko‘rsatdi.
Bundan tashqari, bir necha e’lon beruvchining gapirish uslubi bir xil bo‘lgan. Hatto jurnalistlar sanani aytmagan bo‘lsa ham, ular postdagi xona turi band ekanini, uzoq vaqt davomida bo‘sh joy bo‘lmasligini bildirgan va keyin boshqa shunga o‘xshash mehmon uylarini tavsiya qilgan.
Nega “AI fotofiribgarligi” so‘nggi paytlarda mehmon uylari sohasida tez-tez uchramoqda? Pekin Ijtimoiy fanlar akademiyasi dotsenti Van Penning tahliliga ko‘ra, mehmon uylari standartlashtirilmagan turar joy xizmatlariga kiradi, iste’molchilar esa faqat rasmlarga qarab xona haqidagi haqiqiy holatni aniqlashi qiyin.
AI yordamida soxta rasmlar orqali mijoz jalb qilinadi, so‘raganlarga esa “bo‘sh joy yo‘q” deb javob beriladi, keyin boshqa xona tavsiya qilinadi. Bunday xatti-harakat qonun nuqtayi nazaridan qanday baholanadi? Pekin Aeronavtika va astronavtika universiteti Huquq fakulteti dotsenti Chjao Tszinvu bu xatti-harakatni qonuniy jihatdan yolg‘on reklama deb tasniflash ma’qulroq, deb hisoblaydi.
Izoh: “Xitoy Xalq Respublikasining Reklama to‘g‘risidagi qonuni”ning 28-moddasida yolg‘on reklama ta’rifi berilgan. Unga tovar yoki xizmatning mavjud emasligi, xizmatdan foydalanish natijasini uydirib ko‘rsatish va boshqa holatlar kiradi.
Chjao Tszinvu AI tomonidan yaratilgan rasmlar bilan mehmon uylarini reklama qilish va bron qilish haqida so‘ralganda bo‘sh joy yo‘qligini aytish odatiy yolg‘on reklama ekanini bildirdi. Bu firibgarlik hisoblanadimi yoki yo‘qmi, ish tafsilotlariga qarab baholanishi kerak. Masalan, tadbirkor bo‘sh joy yo‘qligini bahona qilib iste’molchini o‘ziga jalb etib, keyin boshqa mehmon uylarini sotishga urinsa, bu odatiy iste’molchi firibgarligi hisoblanadi.
Nega bunday “AI fotofiribgarligi”ga chek qo‘yilmayapti? Pekin universiteti Davlat boshqaruvi fakulteti professori Ma Lyanning fikricha, buning ildiz sababi qoidabuzar tadbirkorlarni javobgarlikka tortish juda qiyinligidadir. Ma Lyan boshqaruvning asosiy nuqtasi axborot tarqatish bosqichida ekanini, yirik platforma kompaniyalari kuchliroq texnik imkoniyatlarga ega bo‘lishi, nazorat organlari esa yetarli darajada ogohlantiruvchi ta’sir yaratishi kerakligini ta’kidladi.