Theo báo cáo của tờ The Guardian (Anh) ngày 27, nghiên cứu của công ty tiếp thị kỹ thuật số Hallam cho thấy các hình tượng bác sĩ do AI tạo ra đang lan truyền những lời khuyên sức khỏe đáng ngờ trên TikTok, trong đó các video phổ biến có thể đạt hàng triệu lượt xem.
Bác sĩ Emma Runswick, Phó Chủ tịch Hội đồng Hiệp hội Y khoa Anh; Giáo sư Franki Sowe, Giám đốc Y khoa Quốc gia của hệ thống Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) tại England; Giáo sư Victoria Uzokwu-Brown, Chủ tịch Đại học Hoàng gia các Bác sĩ Đa khoa Anh; Alex Ruani, nhà nghiên cứu thông tin sai lệch về sức khỏe tại University College London; cùng William Pett, quyền Giám đốc Chính sách và Đối ngoại của Healthwatch England, và các chuyên gia khác cảnh báo rằng những tuyên bố sức khỏe gây hiểu lầm trên mạng gây ra mối đe dọa nghiêm trọng đối với an toàn công cộng.
Runswick chỉ ra rằng một số tài khoản AI đang rao bán những ngụy biện y khoa và quảng bá các “liệu pháp thần kỳ”, có thể gây hậu quả nghiêm trọng. Bà cảnh báo TikTok và các nền tảng khác phải tăng cường nỗ lực để ngăn chặn những lời khuyên y tế sai lệch nguy hiểm đang ngày càng gia tăng. Nếu không, công chúng có thể phải trả giá bằng sức khỏe, thậm chí tính mạng.
Các nhà nghiên cứu phát hiện những bác sĩ ảo AI lan truyền nhiều tuyên bố gây ung thư đã bị bác bỏ từ lâu, bao gồm việc hâm nóng thức ăn bằng hộp nhựa trong lò vi sóng, sử dụng chất khử mùi và để điện thoại bên cạnh khi ngủ có thể gây ung thư.
Tổ chức Nghiên cứu Ung thư Anh đã lần lượt bác bỏ các tuyên bố trên.
Trong các video sức khỏe phổ biến trên TikTok, nội dung do AI tạo ra chiếm 40%. Phần lớn video đến từ ngày càng nhiều tài khoản người có ảnh hưởng bị làm giả bằng công nghệ deepfake, với diện mạo và danh tính đều bắt chước các bác sĩ thật. Khi tìm kiếm những từ khóa cụ thể như “lời khuyên sức khỏe”, 84% video được xác định là do AI tạo ra hoặc có sử dụng AI hỗ trợ sản xuất.
Hallam cho biết các video về bác sĩ AI và sức khỏe có độ phổ biến cao nhất trong kết quả tìm kiếm đạt trung bình 2,5 triệu lượt xem. Sau khi The Guardian gửi một số mẫu video cho TikTok, TikTok đã gỡ những video được nêu tên.
Một số tài khoản còn quảng bá những mẹo sức khỏe vô lý, chẳng hạn như trộn Coca-Cola với hành tây để giảm đau, hoặc giới thiệu sản phẩm hư cấu “Hyalethinap Plus Pro Max” như một sản phẩm chống lão hóa.
Một bác sĩ ảo AI tuyên bố đã giới thiệu “Hyalethinap Plus Pro Max” cho bệnh nhân trong nhiều năm. Tài khoản này tuyên bố sản phẩm có thể giúp cơ thể “tự nhiên sản sinh các phân tử chống lão hóa”, cải thiện tình trạng rụng tóc, da trở nên yếu, móng tay dễ gãy và đau khớp. The Guardian không tìm thấy bất kỳ bằng chứng nào trên mạng chứng minh “Hyalethinap Plus Pro Max” thực sự tồn tại.
Phản hồi về kết quả nghiên cứu, Sowe cho biết sự gia tăng của thông tin sai lệch về y tế trên mạng là điều đáng lo ngại. “Nhiều bác sĩ lâm sàng cho biết ngày càng có nhiều bệnh nhân cảm thấy lo lắng và bối rối trước những lời khuyên sai lệch được bịa ra chỉ nhằm câu lượt nhấp.”
Brown cho biết kết quả nghiên cứu cũng rất đáng lo ngại, đồng thời nhấn mạnh nội dung AI gây hiểu lầm thực sự có thể gây tổn hại cho mọi người.
Hallam đã phân tích tổng cộng 1.198 video, lần lượt chọn 50 video có độ phổ biến cao nhất từ kết quả của nhiều từ khóa tìm kiếm như “lời khuyên sức khỏe” và “lời khuyên của bác sĩ”. Phạm vi nghiên cứu còn bao gồm các lời khuyên chung có thể ảnh hưởng đến lựa chọn trong cuộc sống, chẳng hạn như tài chính cá nhân và giáo dục.
Ruani cho biết sự gia tăng mạnh mẽ của các video bác sĩ AI khiến công chúng tiếp xúc với nội dung y tế sai lệch ở quy mô đáng sợ, đồng thời nói thêm rằng một số người đang khai thác lòng tin của công chúng theo phương thức công nghiệp hóa.
Năm ngoái, Savanta đã tiến hành khảo sát theo ủy thác của tổ chức bảo vệ quyền lợi bệnh nhân Healthwatch England, với 3.575 nam giới và 3.832 nữ giới từ 18 tuổi trở lên tại England. Khảo sát cho thấy khoảng một phần năm người được hỏi lấy thông tin sức khỏe từ mạng xã hội.
Pett cho biết: “Nếu mọi người không có khả năng phân biệt thông tin đáng tin cậy, chiêu trò tiếp thị thương mại và thông tin sai lệch, họ có thể bị dẫn dắt sai và sức khỏe cũng có thể bị tổn hại nghiêm trọng vì điều đó.”
Người phát ngôn của TikTok cho biết: “Nghiên cứu được thực hiện bởi một công ty tiếp thị có lợi ích thương mại, nên kết quả không thể phản ánh chính xác tình hình thực tế trên TikTok. Chúng tôi sẽ xóa các thông tin sai lệch về sức khỏe có hại, bao gồm nội dung do AI tạo ra; đồng thời hợp tác với Tổ chức Y tế Thế giới và Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh để cung cấp thông tin sức khỏe đáng tin cậy trong ứng dụng, và tiếp tục đầu tư vào các nguồn lực nâng cao hiểu biết về AI cùng công nghệ gắn nhãn nội dung.”