CEO OpenAI Sam Altman cho biết một rủi ro của trí tuệ nhân tạo (AI) đang bị đánh giá thấp là con người có thể phụ thuộc quá mức vào công nghệ này để thực hiện việc tư duy, từ đó khiến năng lực suy nghĩ của chính mình dần suy giảm.
Trong chương trình podcast Invest Like the Best được phát sóng vào thứ Ba theo giờ địa phương, khi được hỏi đâu là vấn đề quan trọng nhất nhưng chưa được giải quyết trong lĩnh vực AI, Altman nói: “Tôi cho rằng một vấn đề chưa nhận được đủ sự chú ý là: chúng ta sẽ tránh tình trạng suy giảm năng lực nhận thức như thế nào?”
Ông nói thêm: “Chúng ta sẽ sử dụng những công cụ này như thế nào mà vẫn đảm bảo bản thân liên tục rèn luyện não bộ và tiếp tục hiểu những điều thực sự quan trọng?”
Altman đưa ra nhận định này trong bối cảnh ngày càng nhiều nhà nghiên cứu cảnh báo rằng dù AI có thể nâng cao hiệu suất làm việc, công nghệ này cũng có thể làm suy yếu các kỹ năng nghề nghiệp và năng lực nhận thức vốn có của con người.
“Chưa từng có công cụ nào cho chúng ta cơ hội giao phó quá trình tư duy cho nó hoàn thành như vậy.” Nataliya Kosmyna, nhà nghiên cứu tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT), nói với Business Insider hồi đầu tháng. Một nghiên cứu sơ bộ do bà thực hiện cho thấy những người sử dụng AI tạo sinh để viết bài luận có kết quả kém hơn theo thời gian so với những người sử dụng Google Tìm kiếm hoặc hoàn toàn không dùng công cụ hỗ trợ.
Vivienne Ming, nhà thần kinh học lý thuyết và nhà nghiên cứu AI, từng gọi nguy cơ con người từ bỏ lao động nhận thức vì AI có thể thay mình hoàn thành nhiệm vụ là “sự thay thế mạn tính” (chronic substitution). Tháng trước, bà cho biết việc liên tục dựa vào AI để thay thế quá trình tư duy có thể làm suy yếu dự trữ nhận thức của con người, trong khi dự trữ nhận thức là tuyến phòng thủ quan trọng chống lại chứng sa sút trí tuệ.
Khi năng lực của các công cụ AI không ngừng được cải thiện, những lo ngại này càng trở nên rõ rệt. Ngày nay, AI không còn chỉ được dùng để trả lời câu hỏi và tạo văn bản, mà đã bắt đầu đảm nhiệm những công việc ngày càng phức tạp, bao gồm thẩm định tài liệu, phân tích nghiên cứu, hỗ trợ khách hàng và lập trình.
Altman không phải là lãnh đạo duy nhất trong ngành công nghệ lo ngại về tác động của AI đối với năng lực nhận thức của con người.
Năm ngoái, CEO Arthur Mensch của công ty AI Pháp Mistral AI nói với The Times rằng rủi ro lớn nhất của AI có thể là khiến người lao động “mất kỹ năng” (deskilling). Khi ngày càng phụ thuộc vào AI để tìm kiếm thông tin, con người có thể dần trở nên lười biếng hơn.
Tuy nhiên, trong cuộc phỏng vấn podcast lần này, Altman vẫn thể hiện thái độ tích cực hơn về tương lai của AI.
Ông mô tả một viễn cảnh tương lai “vô cùng kỳ diệu”: trợ lý AI cá nhân có thể hoạt động suốt ngày đêm, đọc nhiều loại tài liệu, tham dự các cuộc họp, nhớ lại nội dung email từ vài tuần trước, tận dụng năng lực tính toán nhàn rỗi vào ban đêm để tạo ra ý tưởng, đồng thời chủ động đề xuất bước tiếp theo mà người dùng nên thực hiện.
Tuy vậy, ông cũng cho rằng ngay cả những mô hình AI mạnh mẽ vẫn có thể khó tái tạo những năng lực khiến con người trở nên khác biệt. Ông nói: “Thế giới có thể cần tạo ra một từ mới để mô tả kiểu năng lực phán đoán mà con người rất giỏi, nhưng AI dường như vẫn cực kỳ khó thực sự nắm bắt.”