Hiện tượng học sinh Mỹ sử dụng AI để hoàn thành bài tập, thậm chí viết hộ cả bài luận, đã trở nên rất phổ biến. Không ít trường học cũng cho phép học sinh sử dụng công cụ AI trong một phạm vi nhất định.
Theo báo cáo của The New York Times vào ngày 17 theo giờ địa phương, ngày càng nhiều chuyên gia lo ngại rằng vấn đề có thể không chỉ nằm ở việc học sinh có biết viết bài hay không, mà việc phụ thuộc vào AI trong thời gian dài có thể làm suy giảm năng lực tư duy của chính các em.
Nhà tâm lý học nhận thức Ronald T. Kellogg nói với The New York Times rằng viết lách là một kỹ thuật phục vụ cho tư duy. Ông cho rằng việc soạn thảo một bài luận thông thường tạo ra gánh nặng cho não bộ giống như việc đào rãnh gây mệt mỏi cho cơ thể. Người viết phải nhiều lần tìm kiếm từ ngữ chính xác, sắp xếp những ý tưởng rời rạc thành một cấu trúc mà người khác có thể hiểu, rồi liên tục điều chỉnh quan điểm thông qua việc tự sửa hoặc tiếp nhận phản hồi từ người khác.
Vì vậy, viết lách không thể tách rời khỏi quá trình tư duy. Khi máy móc thay con người hoàn tất quá trình này, học sinh không chỉ tiết kiệm thời gian gõ phím và lựa chọn câu chữ, mà còn mất đi phần rèn luyện vốn phải do bộ não đảm nhiệm.
Viết lách không chỉ là ghi lại những ý tưởng đã hình thành. Bản thân quá trình viết có thể rèn luyện trí nhớ làm việc, năng lực lập kế hoạch và siêu nhận thức, tức khả năng quan sát và hiểu quá trình tư duy của chính mình.
Viết lách thường được gắn với nhiều hình dung lãng mạn, nhưng thực sự bắt tay vào viết lại là một hoạt động trí óc cường độ cao. Một nghiên cứu của Viện Công nghệ Massachusetts hồi đầu năm nay cũng phát hiện rằng hoạt động não bộ của những người sử dụng AI để viết bài luận thấp hơn những người hoàn toàn tự viết. Đáng chú ý hơn, những người tham gia hoàn thành bài luận với sự hỗ trợ của AI rất khó nhớ lại bất kỳ câu nào vừa viết. Sau đó, ngay cả khi được yêu cầu rời khỏi AI và tự viết lại, hoạt động não bộ của họ vẫn duy trì ở mức thấp.
The New York Times chỉ ra rằng dĩ nhiên phần lớn mọi người sẽ không chủ động chọn “đào rãnh”, và viết lách cũng khó khăn tương tự. Steve Graham, chuyên gia nghiên cứu viết lách và nhà tâm lý học giáo dục tại Đại học bang Arizona, nhắc nhở rằng giao bất kỳ phần nào trong quá trình viết cho AI làm thay đều không phải là việc không có cái giá phải trả.
Phóng viên Dana Goldstein của The New York Times từ đó đặt câu hỏi: nếu viết lách chính là tư duy, thì việc thuê công nghệ làm thay bất kỳ phần nào trong quá trình vật lộn ấy đồng nghĩa với từ bỏ một phần tự do cảm nhận và phán đoán. Nếu học sinh để máy móc trực tiếp đưa ra câu trả lời thay mình, làm sao các em có thể biết bản thân thực sự nhìn nhận mọi sự vật như thế nào?
Các trường tiểu học, trung học và đại học trên khắp nước Mỹ đã bắt đầu xem xét lại cách hạn chế học sinh sử dụng AI. Một số trường quay lại với hình thức viết bằng giấy bút và thi vấn đáp, trong khi những trường khác cấm sinh viên năm nhất sử dụng thiết bị kỹ thuật số trong lớp. Thậm chí, các trường Ivy League như Đại học Princeton đã từ bỏ một phần quy định danh dự được áp dụng lâu nay, không còn cho phép sinh viên làm bài kiểm tra và thi cử trong điều kiện không có giám sát.
Một điểm tích cực là không ít học sinh cũng bắt đầu tự nhận ra rằng dùng AI viết hộ bài phân tích về các tác phẩm văn học được giao chẳng khác nào chủ động từ bỏ một phần quá trình giáo dục.
Một sinh viên năm thứ ba nói với The New York Times: “Nếu không thực sự phân tích những văn bản khó này thì sẽ không thể rèn luyện được năng lực đó. Những văn bản này vốn dĩ phải có độ khó.”